 |
| Νίκος Μπελογιάννης |
Μια απολύτως ανοιξιάτικη ημέρα, δε θα μπορούσαμε να μην αναφερθούμε στον "Άνθρωπο με το Γαρύφαλλο" Νίκο Μπελογιάννη, που εκτελέστηκε σαν σήμερα πριν 63 χρόνια, μαζί με τρείς συντρόφους του στο Γουδί, μετά από αμετάκλητη απόφαση του Διαρκούς Στρατοδικείου Αθηνών, και την απόρριψη της αίτησής του, για απόδοση χάριτος, επί πρωθυπουργίας Νικολάου Πλαστήρα.
Μετά από πολυετείς εξορίες, φυλακίσεις και βασανιστήρια, η έναρξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου πετυχαίνει τον Μπελογιάννη, στις φυλακές Ακροναυπλίου, από όπου αποδρά και εντάσσεται στον ΕΛΑΣ ως καπετάνιος μεραρχίας στην Πελοπόννησο.
Μετά την απελευθέρωση της χώρας από τους ναζί και το ξέσπασμα του Εμφυλίου, αναλαμβάνει ρόλο Πολιτικού Επιτρόπου της 10ης Μεραρχίας του Δημοκρατικού στρατού.
Το 1949, μετά την ήττα, εγκαταλείπει τη χώρα, βρίσκοντας προσωρινό καταφύγιο στις γειτονικές σοσιαλιστικές χώρες. Ένα χρόνο αργότερα, ως μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ επιστρέφει στην Ελλάδα με εντολή να ανασυγκροτήσει τους μηχανισμούς του ΚΚΕ στην Αθήνα, το οποίο βάσει νόμου θεωρείτο παράνομο, προδοτικό και ξενοκίνητο κόμμα, που δρα ενάντια στην εδαφική ακεραιότητα της Ελλαδας.
Τον ίδιο χρόνο συλλαμβάνεται και καταδικάζεται σε θάνατο, και η εύθραυστη μετεμφυλιακή ισορροπία της ελληνικής κοινωνίας κινδυνεύει.
Η διεθνής κατακραυγεί αναγκάζει τον τότε Πρωθυπουργό Νικόλαο Πλαστήρα να ανακοινώσει την άρση της απόφασης. Ωστόσο, αποφασίζεται ότι ο Μπελογιάννης και μερικοί ακόμη σύντροφοί του, θα δικαστούν και πάλι με την κατηγορία της κατασκοπείας, καθώς "προέκυψαν" νέα..στοιχεία.
Έτσι, το Φεβρουάριο του 1952, ξεκινάει το δεύτερο μέρος της πολύκροτης δίκης, η οποία έσπασε τα σύνορα της Ελλάδας και κέντρισε το ενδιαφέρον της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης. Την 1η Μαρτίου, ο Νίκος Μπελογιάννης, κρατώντας ένα γαρύφαλλο όπως κάθε μέρα κατά τη διάρκεια της δίκης, ακούει να ανακοινώνει ότι μαζί με επτά συντρόφους του, καταδικάζεται σε θάνατο.
Λίγες μέρες αργότερα, έρχεται στη δημοσιότητα ένα γράμμα από το ηγετικό στέλεχος του ΚΚΕ, Νίκο Πλουμπίδη, με το οποίο αναλαμβάνει κάθε ευθύνη για την οργάνωση του ΚΚΕ στην Ελλάδα και υπόσχεται να παραδοθεί στις αρχές με αντάλλαγμα να μην εκτελεστεί ο Νίκος Μπελογιάννης. Η γνησιότητα του γράμματος αμφισβητείται από το ΚΚΕ, όχι όμως και από το Υπουργείο Εσωτερικών, το οποίο αρνείται να διαπραγματευτεί με τον καταζητούμενο.
Όλες οι προσπάθειες και οι διεθνείς πιέσεις για απόδοση χάριτος στον Μπελογιάννη απέβησαν άκαρπες και στις 30 Μαρτίου, ο Μπελογιάννης εκτελείται μαζί με τους συντρόφους του στο Γουδί.
Η δυσάρεστη είδηση "ταξιδεύει" γρήγορα σε Μακρόνησο και Άι Στράτη, όπου βρίσκεται ο Γιάννης Ρίτσος και γράφει:
"Η πληγή μας μεγαλώνει μέρα με τη μέρα, το ίδιο και η πίστη μας/Θα φέρουμε την κληρονομιά σου στους ώμους μας,/ ως την πόρτα του ήλιου, Μπελογιάννη. Καλημέρα αδέρφια μου./ Καλημέρα ήλιε/ Καλημέρα κόσμε. / Ο Μπελογιάννης μας έμαθε άλλη μια φορά / πως να ζούμε και πώς να πεθαίνουμε."
Γ. Ρίτσος "Ο άνθρωπος με το Γαρύφαλλο".